اولویت بندی شاخص های سرمایه فکری در بانک های دولتی  و غیر دولتی با بهره گیری از روش AHP

قسمتی از متن پایان نامه :

2-7- فرآیند تحلیل سلسله مراتبی[1]

تصمیم گیری از مهمترین مشخصه های انسانی می باشد و هر فرد در طول شبانه روز تصمیم های فراوانی اتخاذ می کند. از آنجایی که اتخاذ تصمیم صحیح و به موقع می تواند تأثیر بسزایی در زندگی شخصی و اجتماعی انسانها داشته باشد ضرورت وجود یک تکنیک قوی که بتواند بشر را در این زمینه یاری کند کاملاً محسوس می باشد.

یکی از کارآمدترین این تکنیک ها، فرآیند تحلیل سلسله مراتبی می باشد که اولین بار توسط توماس آل ساعتی در سال 1970 مطرح گردید. این تکنیک که براساس مقایسه های زوجی بنا نهاده شده امکان مطالعه سناریوهای مختلفی را به تصمیم گیران می دهد. به علت ماهیت ساده و در عین حال جامعی که دارد در سالهای اخیر مورد استقبال فراوان قرار گرفته می باشد. بعبارت دیگر فرایند سلسله مراتبی تحلیل یک تکنیک تصمیم گیری چند معیاره می باشد که برای ارزیابی کلی آلترناتیوهای مختلف، عوامل کمّی وکیفی را با هم ترکیب می نماید (رهنمای رود پشتی، 1387). روش فرآیند تحلیلی سلسله مراتبی از اصول اساسی تفکر تحلیلی زیر تبعیت می کند:

  • اصل ترسیم درخت سلسله مراتب
  • اصل تدوین و تعیین اولویت ها
  • اصل سازگاری منطقی قضاوت ها

تحلیل سلسله مراتبی یک تصمیم گروهی می باشد. همان گونه که می دانیم در تصمیم گیریهای گروهی، تصمیم نهایی به لحاظ تئوریک زائیده یک اجماع کلی بین گروه تصمیم سازی می باشد. این اجماع را به لحاظ ریاضی می توان یک تلفیق کمّی بین داده های مسأله توسط فرد فرد گروه تلقی نمود. همانگونه که در حوزه مسائل روان شناختی، جامعه شناختی، منطق و … در حوزه تئوری تصمیم گیری گروهی تحقیقات متنوع گوناگونی صورت گرفته، در حوزه ریاضیات و مدلهای کمّی نیز روشهای متعدد و متنوعی هست. تصمیم گیری براساس روش تحلیل سلسله مراتبی از مزیت های بسیاری برخوردار می باشد که مانند آنها می توان به الگوی واحد قابل فهم، تکرار فرآیند، اجماع و تلفیق قضاوت ها، بد و بستان بین عوامل تشکیل دهنده گزینه ها، ترکیب مطلوبیت گزینه ها، رویکرد تحلیلی و سیستمی، عدم اصرار بر تفکر خطی، ساختار سلسله مراتبی و اندازه گیری موارد نامشهود تصریح نمود.

روش تحلیل سلسله مراتبی با طبقه بندی سلسله مراتب ساختاری و وظیفه ای براساس مقایسات زوجی اولویت ها بنا شده می باشد که تصمیم گیرنده درخت سلسله مراتب تصمیم را که نشاندهنده عوامل مورد مقایسه و گزینه های رقیب مورد ارزیابی در تصمیم می باشد را ترسیم و سپس مقایسات زوجی انجام می دهد. همین مقایسات، وزن هر یک از عوامل را در راستای گزینه های رقیب مشخص می سازد.

و در نهایت یک الگوریتم ریاضی ماتریس های حاصل از مقایسات زوجی را با همدیگر تلفیق می سازد که تصمیم بهینه بمنظور اختصاص ضرایب به بهترین وجه ممکن حاصل می گردد. البته نرخ سازگاری تصمیم با قضاوت ها در این مرحله واجد اهمیت خاصی بوده و سازگاری مقایسات را مشخص می کند. یکی از روشهای مقایسه نرخ سازگاری، روش بردارهای ویژه می باشد (عادل آذر، 1381). در این بخش به مرور کوتاهی بر فرآیند تحلیل سلسله مراتبی می پردازیم.

2-7-1- انواع حالت های تصمیم گیری

گرچه دسته بندی تصمیم گیریها کار ساده ای نیست اما در آغاز لازم می باشد مختصری در این مورد بحث گردد و بطور کلی انواع تصمیم گیری را با در نظر داشتن فضای آن به دو بخش می توان دسته بندی نمود. فضای تصمیم سازی پیوسته و گسسته، همچنین ممکن می باشد تک معیاره یا چند معیاره باشند بعلاوه این معیارها می توانند به صورت کمّی، کیفی و یا تلفیقی از هر دو (در حالت چند معیاره) باشد. که در هر یک از این حالتها نحوه تصمیم گیری متفاوت می باشد (قدسی پور، 1379).

در فضای گسسته و حالت تک معیاره تصمیم گیری راحت می باشد، فرض کنید از بین دو مسیر می خواهیم مسیر کوتاهی را انتخاب کنیم (معیار کمّی) بدین مقصود کافی می باشد که یک واحد اندازه گیری طول تعریف کرده و هر دو مسیر را براساس آن بسنجیم اما در حالتی که معیار کیفی باشد تصمیم گیری مقداری مشکل بوده و لازم می باشد که آغاز استاندارد تعریف گردد. بطور مثال چنانچه بخواهیم از بین چند اتومبیل زیباترین را انتخاب کنیم آغاز بایستی زیبایی را برای اتومبیل تعریف نموده و سپس اقدام به رتبه بندی نمائیم.

در حالتی که معیار چندگانه (اعم از کمّی و کیفی) مطرح باشند، علاوه بر مشکل فوق، مسأله تبدیل معیارها به یکدیگر نیز مطرح می باشد. پس گفته می گردد که فرآیند تصمیم گیری چند معیاره با دو مشکل زیر روبرو می باشد:

1- فقدان استاندارد برای اندازه گیری معیارهای کیفی

2- فقدان واحد برای تبدیل معیارها (اعم از کمّی و کیفی) به یکدیگر

با در نظر داشتن معضلات مربوط به فرآیند تصمیم گیری با معیارهای چندگانه، می توان گفت که در این حالت تصمیم گیری ساده نبوده و بعلت عدم وجود استاندارد از سرعت و دقت تصمیم گیری به مقدار زیادی کاسته شده و باعث می گردد که فرآیند تصمیم گیری به مقدار زیادی به فرد تصمیم گیرنده وابسته باشد.

برای رفع این مشکل و یا حداقل کردن آثار جانبی آن روشهای تصمیم گیری با معیارهای چندگانه[2] طراحی شده اند که هر کدام از قوانین و اصول خاصی پیروی کرده و دارای مزایا و معایبی هستند.

فورمن معتقد می باشد که یک سیستم پشتیبانی تصمیم گیری چند معیاره بایستی دارای خصوصیات زیر باشد (فورمن، 1985) .

  • امکان فرموله کردن مسأله و تجدید نظر در آن را بدهد.
  • گزینه های مختلف را در نظر بگیرد.
  • معیارهای مختلف را (که عموماً در تضاد هستند) در نظر بگیرد.
  • معیارهای کمّی و کیفی را در تصمیم گیری دخالت دهد.
  • نظرات افراد مختلف را در مورد گزینه ها و معیارها لحاظ کند.
  • امکان تلفیق قضاوت ها برای محاسبه نرخ نهایی را بدهد.
  • بر مبنای یک تئوری قوی استوار باشد.

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

فرآیند تحلیل سلسله مراتبی یکی از جامعترین سیستمهای طراحی شده برای تصمیم گیری با معیارهای چندگانه می باشد زیرا این تکنیک امکان فرموله کردن مسأله را به صورت سلسله مراتبی فراهم می کند و همچنین امکان در نظر گرفتن معیارهای مختلف کمّی و کیفی را در مسأله دارد. به علاوه بر مبنای مقایسه زوجی بنا نهاده شده می باشد که قضاوت و محاسبات را تسهیل می نماید.

از مزایای این تکنیک تصمیم گیری چند معیاره این می باشد که اندازه سازگاری و ناسازگاری تصمیم را نشان می دهد و از یک مبنای تئوریکی قوی برخوردار بوده که براساس اصول بدیهی بنا نهاده شده می باشد.

[1] – Analysical Hierachy Process

[2] – Multi Attribute Decision Making

سوالات یا اهداف پایان نامه :

 اهداف پژوهش:

سازمانهایی از قبیل بانک که علاقمند به سرمایه گذاری روی سرمایه فکری در سازمان خود می باشند. می توانند با در نظر داشتن پژوهش های حاضر تعدادی از شاخص ها را به عنوان شاخص های موثر برای اولویت بندی سرمایه گذاری انتخاب نمایند. (به نوعی کوشش می کنیم تا اندازه ریسک سرمایه گذاری بر روی شاخص های سرمایه فکری را کاهش دهیم) این پژوهش می تواند پایه ای برای تحقیقات گروه در خصوص رتبه شاخص ها در سایر سازمانها و نقطه شروعی برای روش جدید سنجش سرمایه فکری با تکیه به وزن دهی شاخص ها براساس اولویت بندی آنها باشد.

با در نظر داشتن مطالب فوق در انجام این پژوهش اهدافی که متصور می باشد به گونه اختصار به تبیین زیر می باشد:

– تعیین مهمترین شاخص های سرمایه فکری در بانکهای دولتی و غیردولتی

1) تعیین مهمترین شاخص های سرمایه انسانی در بانکهای دولتی و غیردولتی

2) تعیین مهمترین شاخص های سرمایه مشتری در بانکهای دولتی و غیردولتی

3) تعیین مهمترین شاخص های سرمایه ساختاری در بانکهای دولتی و غیردولتی

اولویت بندی شاخص های سرمایه فکری در بانک های دولتی و غیر دولتی با بهره گیری از روش AHP

پایان نامه - تز - رشته حسابداری